Yeni - Seçim Faaliyetlerinde Kişisel Verilerin Korunması Rehberi

çalışma usûl ve esasları, kurulacağı ilçeler ile sayısı ve görev süresi Yüksek Seçim Kurulu tarafından kararlaştırılır (298 sa- yılı Kanun’un 18’inci maddesinin 2’nci fıkrası). 35 36 | SEÇİM FAALİYETLERİNDE KİŞİSEL VERİLERİN KORUNMASI REHBERİ • İlçe seçim kurulu üyelikleri: İlçe seçim kurulunun dört asıl ve dört yedek üyesi siyasi partilerden alınır. Bu üyeler aşağıda yazılı olduğu gibi belli edilir: İlçe seçim kurulu başkanı, bu kurulun yeniden kurulması için yukarıdaki maddede öngörülen sürenin başında, ilçede teşki- latı bulunan ve son milletvekili genel seçiminde o ilçede en çok oy almış olan dört siyasi partiye birer asıl ve birer yedek üye adını iki gün içinde bildirmelerini tebliğ eder. Bu işlemle belirlenen veya süresi içinde ad bildiren siyasi parti sayısı dörtten az olduğu takdirde, eksik kalan üyelikler, aynı şartları taşıyan diğer siyasi partilerden, o ilçede aldıkları oyla- rın büyüklük sırasına göre, aynı usulle tamamlanır. Oylarda eşitlik halinde ad çekilir. Yukarıdaki hükümlerin uygulanmasına rağmen dört asıl ve dört yedek üyenin tümü belirlenemediği takdirde, 14’üncü madde- nin dördüncü bendi gereğince Yüksek Seçim Kurulu’nun ilan ettiği siyasi partilerden o ilçede teşkilatı bulunanlar tespit edi- lerek bunlar arasında ad çekilir. Ad çekmedeki sıraya göre, adı çıkan, eksik üyelik sayısı kadar siyasi partinin, yukarıda yazılan usulle bildireceği kimseler ilçe seçim kurulu üyesi olur (298 sayılı Kanun’un 19’uncu maddesinin 1’inci fıkrası). • Yurt Dışı İlçe Seçim Kurulunun görev ve yetkileri: Yurt dışın- dan ağzı mühürlü olarak gelen oy torbalarını genel esaslara uygun bir şekilde yurt içerisinde oy verme süresi bittikten sonra; bir başkan, bir kamu görevlisi üye ve son milletvekili 36 SEÇİM FAALİYETLERİNDE KİŞİSEL VERİLERİN KORUNMASI REHBERİ | 37 genel seçiminde Türkiye genelinde en çok oy alan üç siyasi partinin bildirdiği bir asil bir yedek üyeden oluşan yeteri kadar sandık kurulu kurmak suretiyle denetimi altında açtı- rarak sayım ve dökümünü yaptırmak, tutanak tutturmak ve birleştirme işlemlerini yapmak, ayrıca geçici gümrük kapısı seçim kurullarından gelen sonuçları birleştirmek ve Ankara İl Seçim Kuruluna iletmek (298 sayılı Kanun’un 20’nci mad- desinin 11’inci fıkrası). • Sandık kurulu üyelikleri: Sandık kurulu üyelikleri aşağıdaki şekilde belli edilir: İlçe seçim kurulu başkanı, o seçim çevresinde seçime katılan ve ilçede teşkilatı bulunan siyasi partilerden, son milletvekili genel seçiminde o ilçede en çok oy almış olan beş partiye, her sandık için birer asıl ve birer yedek üye adını beş gün içinde bildirmelerini tebliğ eder. Bu yoldan tespit edilen sandık kurulu üye sayısı beşten az ol- duğu takdirde, eksik kalan üyelikler, aynı şartları taşıyan diğer siyasi partilerden, aldıkları oyların büyüklük sırasına göre, aynı usulle tamamlanır. Oylarda eşitlik halinde ad çekilir. Yukarıdaki hükümlerin uygulanmasına rağmen beş asıl ve beş yedek üyenin tümü belirlenemediği takdirde, o ilçede seçime katılan ve teşkilatı bulunan diğer siyasi partiler arasında ad çekilir. Ad çekmedeki sıraya göre, adı çıkan, eksik üyelik sayısı kadar siyasi partinin yukarıda yazılan usulle bildireceği kim- 37 38 | SEÇİM FAALİYETLERİNDE KİŞİSEL VERİLERİN KORUNMASI REHBERİ seler, sandık kurulu üyesi olur (298 sayılı Kanun’un 23’üncü maddesinin 1, 2, 3, 4 ve 5’inci fıkraları). • Adaylar ve müşahitleri: Sandık başı işlemlerini takip etmek üzere, siyasi partiler ve bağımsız adaylar, birer müşahit gön- derebilirler (298 sayılı Kanun’un 25’inci maddesi) • Muhtarlık bölgesi askı listesi: Seçmen kütüğündeki yanlışla- rın düzeltilmesi ve eksiklerin tamamlanması amacıyla; Seçmen kütüğünde yazılı adreslere göre aynı muhtarlıkta otu- ran ve seçmen kütüğünde yazılı seçmenlerin; seçmen kütüğü numarası, adı ve soyadı, ana ve baba adı, doğum yılı, doğum yeri, adresi yazılı olduğu ve seçmen soyadı alfabe sırasına göre sıralanmış listeye “Muhtarlık Bölgesi Askı Listesi” denir. Muhtarlık bölgesi askı listesi her yıl sonundaki kesinleşmiş mevcut bilgilere dayanılarak seçmen kütüğünden elde edilir. Muhtarlık bölgesi askı listesi; her yıl mart ayında; 1. a) Ait olduğu muhtarlığa iki nüsha, b) 14’üncü maddenin dördüncü fıkrasına göre ilan edilen siyasi partilerin o ilçedeki ilçe başkanlarına bir nüsha, c) İlçe seçim kurulu işlerinde kullanılmak üzere iki nüsha, ilçe seçim kurulu başkanlıklarına, 2. İşlemlerde kullanılmak üzere bir nüsha il seçim kurulu baş- kanlıklarına, gönderilir (298 sayılı Kanun’un 39’uncu maddesi). 38 SEÇİM FAALİYETLERİNDE KİŞİSEL VERİLERİN KORUNMASI REHBERİ | 39 • Sandık bölgesi askı listesi: Bu Kanun’un 122’nci maddesine göre seçmen kütüğüne işlenmesi gereken kararların, seçmen kütüğüne işlenmesinden sonra elde edilen kütükten, sandık bölgesi askı listesi çıkarılır. Sandık bölgesi askı listelerinde, 43’üncü maddede yazılı, san- dık seçmen listesindeki bilgiler aynı sıra ile bulunur. Bu liste il ve ilçe seçim kurulu başkanlıklarına gönderilir. İlçe seçim kurulu başkanları 14’üncü maddenin dördüncü fıkrası- na göre ilan edilen siyasi partilerin o ilçedeki başkanlarına bu listenin bir suretini teslim eder (298 sayılı Kanun’un 39’uncu maddesi). • Seçmen kütüğünün saklanması ve ilgililere verilmesi: Seç- men kütükleri; seçimlere katılma yeterliliğini taşıyan siyasi parti merkezlerince yahut yetkilendirilmiş il veya ilçe başkan- larınca, talep edildiğinde; Yüksek Seçim Kurulu tarafından belirlenen gideri Maliye veznesine yatırılmak ve makbuzu ib- raz edilmek kaydı ile, bir seçim döneminde iki defadan fazla olmamak üzere ilçe seçim kurulu başkanınca, bilgisayar orta- mında veya liste düzeyinde imza mukabilinde, istek sahibine verilir (298 sayılı Kanun’un 47’nci maddesinin 2’nci fıkrası). • Basın, iletişim araçları ve internette propaganda: Seçime ka- tılan siyasi partiler ve bağımsız adaylar, seçim propaganda süresinin sona ermesine kadar, yazılı basında ilan ve reklam yoluyla veya internet sitesi açarak sözlü, yazılı veya görün- tülü propaganda yapabilirler. 39 40 | SEÇİM FAALİYETLERİNDE KİŞİSEL VERİLERİN KORUNMASI REHBERİ Vatandaşların, elektronik posta adreslerine gönderilecek me- sajlarla, taşınabilir veya sabit telefonlarına sesli, görüntülü veya yazılı mesaj göndermek suretiyle propaganda yapılamaz. Ancak, siyasi partilerin kendi üyelerine gönderdiği sesli, gö- rüntülü veya yazılı mesajlar her zaman serbesttir (298 sayılı Kanun’un 55/B maddesinin 1 ve 2’nci fıkraları). • Adaylık: Bir siyasi partiye mensup olsun veya olmasın seçil- me yeterliğine sahip her Türk vatandaşı bu Kanun hükümle- rine göre milletvekilliğine adaylığını koyabilir. 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun’un 14’üncü maddesinin (11) numaralı fıkrası gereğince Yüksek Seçim Kurulu’nun tespit ve ilan ettiği seçime katılabilecek siyasi partiler, 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu hükümlerine göre, bütün seçim çevrelerinde aday gösterebi- lirler (2839 sayılı Kanun’un 12’nci maddesi). • Seçim İttifakı: Seçimlere katılma yeterliliği taşıyan siyasi partiler, ittifak yaparak seçime katılabilir. İttifak yapan siya- si partiler, kendi aday listelerini verir (2839 sayılı Kanun’un 12/A maddesi) • Siyasi partilerin aday listelerini vermeleri: Siyasi partilerin genel merkezleri, seçime katılacakları seçim çevrelerine ait aday listeleri (...) Yüksek Seçim Kuruluna (...) alındı belgesi karşılığında ön seçim gününden en geç on gün sonraki gün, saat 17.00’ye kadar verirler. Yüksek Seçim Kurulu, bunları derhal il seçim kurullarına bildi- rir. Yüksek Seçim Kurulu, bütün siyasi partilerin aday listelerini 40 SEÇİM FAALİYETLERİNDE KİŞİSEL VERİLERİN KORUNMASI REHBERİ | 41 Resmi Gazete ve radyo ile il seçim kurulları da kendi çevrele- rine ait olanları alışılmış araçlarla geçici listeler halinde ilan ederler (2839 sayılı Kanun’un 20’nci maddesi). • Siyasi partilerce aday gösterilme: Türkiye Büyük Millet Mec- lisinde grubu bulunan siyasi partiler grup kararıyla, diğer siyasi partiler ise tüzüklerinde gösterilen yetkili organlarının kararıyla Cumhurbaşkanlığına aday gösterebilirler. Yüksek Seçim Kurulu tarafından ilân edilen süre içinde, aday- ların isimleri, muvafakat belgeleri ve gerekli diğer belgelerle birlikte Yüksek Seçim Kurulu’na başvurularak aday gösterilmiş olur. Her siyasi parti veya parti grubu ancak bir aday için başvu- ruda bulunabilir. Bir kişiyi birden fazla siyasi parti grubu veya siyasi parti aday gösterebilir. Adaylarla ilgili bilgi ve belgelerde eksiklik tespit edilmesi hâlin- de, Yüksek Seçim Kurulunca, ilgili siyasi partilere eksikliklerin giderilmesi için beş günlük süre verilir. Eksiklikleri, verilen süre içinde gidermeyen siyasi partiler, aday göstermekten vazgeçmiş sayılır (6271 sayılı Kanun’un 8’inci maddesi). • Propaganda faaliyetleri kapsamında kişisel verilerin iş- lenmesi: 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun’un “Seçim Propagandası” başlıklı ikinci kısmında siyasi partilerin seçim propaganda usulleri belirlenmiş olup, anılan Kanun’un 49’uncu maddesine göre seçim propaganda süresi “oy verme gününden önceki onun- cu günün sabahında başlar ve oy verme gününden önceki 41 42 | SEÇİM FAALİYETLERİNDE KİŞİSEL VERİLERİN KORUNMASI REHBERİ 42 SEÇİM FAALİYETLERİNDE KİŞİSEL VERİLERİN KORUNMASI REHBERİ | 43 günün saat 18.00’inde sona erer” şeklinde sınırlandırılmıştır. Bahse konu Kanun’un “Basın, iletişim araçları ve internette propaganda” başlıklı 55/B maddesinin (1) numaralı fıkrasın- da “Seçime katılan siyasi partiler ve bağımsız adaylar, seçim propaganda süresinin sona ermesine kadar, yazılı basında ilan ve reklam yoluyla veya internet sitesi açarak sözlü, ya- zılı veya görüntülü propaganda yapabilirler” ifadesine, (2) numaralı fıkrasında ise vatandaşların, elektronik posta adreslerine gönderilecek mesajlarla, taşınabilir veya sabit telefonlarına sesli, görüntülü veya yazılı mesaj göndermek suretiyle propaganda yapılamayacağı ancak siyasi partilerin kendi üyelerine gönderdiği sesli, görüntülü veya yazılı me- sajların her zaman serbest olduğu hususuna yer verilmek- tedir. 6698 sayılı Kanun’un 5’inci maddesinin (2) numaralı fıkrasında ilgili kişinin açık rızasının aranmayacağı durumlar arasında “(a) Kanunlarda açıkça öngörülmesi” hükmü dü- zenlenmiş olup her iki Kanun birlikte değerlendirildiğinde siyasi partilerin sadece kendi üyelerine sesli, görüntülü veya yazılı mesajlar göndermek amacıyla kişisel veri olan iletişim verisini işlemesinin mümkün olduğu değerlendirilmektedir. 7.3. Bağımsız Adaylar ve Kişisel Verilerin İşlenme Şartları Seçim süreçlerinde bağımsız adaylar tarafından muhtelif amaçlarla kişisel verilerin işlenmesi halinde söz konusu işle- menin Kanun’un 5’inci ve varsa özel nitelikli kişisel veriler bakı- mından Kanun’un 6’ncı maddesinde yer alan işleme şartlarına uygun olarak işlenmesi gerekmektedir. 43 44 | SEÇİM FAALİYETLERİNDE KİŞİSEL VERİLERİN KORUNMASI REHBERİ 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun’un “Seçim Propagandası” başlıklı ikinci kıs- mında siyasi partilerin seçim propaganda usulleri belirlenmiş olup, anılan Kanun’un 49’uncu maddesine göre seçim pro- paganda süresi “oy verme gününden önceki onuncu günün sabahında başlar ve oy verme gününden önceki günün saat 18.00’inde sona erer” hükmü ile sınırlandırılmıştır. Bahse konu Kanun’un “Basın, iletişim araçları ve internette propaganda” başlıklı 55/B maddesinin (1) numaralı fıkrasında “Seçime ka- tılan siyasi partiler ve bağımsız adaylar, seçim propaganda süresinin sona ermesine kadar, yazılı basında ilan ve reklam yoluyla veya internet sitesi açarak sözlü, yazılı veya görüntü- lü propaganda yapabilirler” ifadesine, (2) numaralı fıkrasında ise “vatandaşların, elektronik posta adreslerine gönderilecek mesajlarla, taşınabilir veya sabit telefonlarına sesli, görüntülü veya yazılı mesaj göndermek suretiyle propaganda yapılama- yacağı ancak siyasi partilerin kendi üyelerine gönderdiği sesli, görüntülü veya yazılı mesajların her zaman serbest olduğu” hususuna yer verilmektedir. 298 sayılı Kanun’un 55/B maddesi ve kişisel verilerin korun- masına ilişkin mevzuat kapsamında değerlendirildiğinde, bağımsız adayların vatandaşlara sesli, görüntülü veya yazı- lı mesajlar gönderemeyecekleri anlaşılmakta olup, bağımsız adaylar vatandaşların kişisel verilerini bu amaçla işlememesi gerekmektedir. Konuya 298 sayılı Kanun ve YSK tarafından alınan muhtelif ka- rarlar bağlamında yaklaşıldığında, kişilerin iletişim bilgilerini işleyerek mesaj göndermek suretiyle propaganda yapılmasının 44 SEÇİM FAALİYETLERİNDE KİŞİSEL VERİLERİN KORUNMASI REHBERİ | 45 yasak olduğu dikkate alındığında, bağımsız adayların kişilerin iletişim bilgilerini işlemek suretiyle veri sorumlusu olabilme- sinin hukuki bir dayanağı bulunmadığı, dolayısıyla bu yönde yapılacak işlemlerin hukuka uygun olmayan bir veri işleme sü- recine işaret edeceği değerlendirilmektedir. Ancak, bağımsız adayların YSK kararı ile sınırı çizilen propagan- da yasağı dışında başka amaçlarla kişisel veri işlemeleri ha- linde, veri işlemenin amaç ve vasıtalarının belirlenmesinden, veri kayıt sisteminin kurulması ve yönetilmesinden sorumlu olacakları, bu durumda Kanun’un Tanımlar başlıklı 3’üncü maddesinin (ı) bendinde, “Kişisel verilerin işleme amaçlarını ve vasıtalarını belirleyen, veri kayıt sisteminin kurulmasından ve yönetilmesinden sorumlu olan gerçek veya tüzel kişi” olarak tanımlanan veri sorumlusu tanımı gereği veri sorumlusu ola- cakları değerlendirilmektedir. Bu durumda, Kanun’un 3’üncü maddesinde yer alan veri so- rumlusu tanımı çerçevesinde bağımsız adayların gerçek kişi veri sorumlusu olacakları, diğer veri sorumluları gibi kişisel veri işlemeye ilişkin iş ve işlemlerini Kanuna ve ilgili ikincil mevzu- ata uygun şekilde yapmaları gerektiği değerlendirilmektedir. Bilindiği üzere, Kanun’un 5’inci ve 6’ncı maddelerinde de ki- şisel veriler ile özel nitelikli kişisel verilerin işlenme şartları belirtilmiştir. Bu çerçevede, kişisel verilerin bağımsız adaylar tarafından işlenebilmesi için ilgili kişinin açık rızasının bulun- ması ya da işlenecek kişisel verinin niteliğine göre Kanun’un 5’inci ve 6’ncı maddelerinde belirtilen açık rıza dışı diğer veri işleme şartlarının bulunması gerekmektedir. 45 46 | SEÇİM FAALİYETLERİNDE KİŞİSEL VERİLERİN KORUNMASI REHBERİ 8. GENEL İLKELER Kişisel verilerin hukuka uygun olarak işlenebilmesi için uyul- ması gereken genel ilkeler Kanun’un 4’üncü maddesinde dü- zenlenmiştir. Kişisel veri işleme faaliyetlerinde her zaman gözetilmesi gereken bu ilkeler; “a. Hukuka ve dürüstlük kural- larına uygun olma, b. Doğru ve gerektiğinde güncel olma, c. Be- lirli, açık ve meşru amaçlar için işlenme, ç. İşlendikleri amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olma, d. İlgili mevzuatta öngörülen veya işlendikleri amaç için gerekli olan süre kadar muhafaza edilme” olarak sıralanmaktadır. Bu bağlamda, kişisel verilerin işlenmesinde her hal ve şartta Kanun’un 4’üncü maddesinde sayılan genel ilkelere uyulması hukuki bir gerekliliktir. Seçim süreçlerinde yer alan veri sorumlularının (YSK, siyasi partiler, bağımsız adaylar ve ilgili diğer kurum kuruluşlar) Ka- nun’un 4’üncü maddesinde düzenlenen genel ilkelere uygun hareket etmeleri gerekmektedir. 46 SEÇİM FAALİYETLERİNDE KİŞİSEL VERİLERİN KORUNMASI REHBERİ | 47 9. VERİ SORUMLULARININ YÜKÜMLÜLÜKLERİ 9.1. Aydınlatma Yükümlülüğü Kanun’un 10’uncu maddesi, Veri Sorumlusunun Aydınlatma Yü- kümlülüğünü düzenlemektedir. Maddeye göre: “kişisel verinin elde edilmesi sırasında veri sorumlusu ilgili kişilere, veri sorum- lusunun kimliği, verilerin hangi amaçla işleneceği, işlenen ki- şisel verilerin kimlere ve hangi amaçla aktarılabileceği, kişisel veri toplamanın yöntemi ve hukuki sebebi ile 11’inci maddede sayılan diğer hakları konusunda bilgi vermekle yükümlüdür”. Aydınlatma yükümlülüğü yerine getirilirken ayrıca Aydınlat- ma Yükümlülüğünün Yerine Getirilmesinde Uyulacak Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ hükümlerine uyulması gerekmektedir. YSK’nın Veri İşleme Faaliyetleri ve Aydınlatma Yükümlülüğü: Kanun’un “İstisnalar” başlıklı 28’inci maddesinin (2) numaralı fıkrasında Aydınlatma Yükümlülüğünün uygulanmayacağı hal- ler belirtilmiş ve fıkranın (c) bendinde “Kişisel veri işlemenin kanunun verdiği yetkiye dayanılarak görevli ve yetkili kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarınca, denetleme veya düzenleme görevlerinin yürü- tülmesi ile disiplin soruşturma veya kovuşturması için gerekli olması” hükmü düzenlenmiştir. Bu durumda, Anayasa ve ilgili diğer Kanunlarda açıkça verilen yetki ile seçimlerin yönetim ve denetiminden sorumlu olan 47 48 | SEÇİM FAALİYETLERİNDE KİŞİSEL VERİLERİN KORUNMASI REHBERİ YSK’nın seçim faaliyetleri konusunda kişisel veri işleme faali- yetlerinde “Aydınlatma Yükümlülüğü” bulunmadığı değerlen- dirilmektedir. Siyasi Partilerin Veri İşleme Faaliyetleri ve Aydınlatma Yüküm- lülüğü: Siyasi partiler kişisel veri işleme faaliyetleri sırasında ilgili kişi- leri aydınlatmakla yükümlü olup aydınlatma yükümlülüklerini yerine getirirken Kanun’un 10’uncu maddesi ile Aydınlatma Yü- kümlülüğünün Yerine Getirilmesinde Uyulacak Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğe uygun hareket etmelidir. Bağımsız Adaylar ve Aydınlatma Yükümlülüğü: Bağımsız adaylar, kişisel veri işleme faaliyetleri sırasında ilgili kişileri aydınlatmakla yükümlü olup aydınlatma yükümlülük- lerini yerine getirirken Kanun’un 10’uncu maddesi hükmü ile Aydınlatma Yükümlülüğünün Yerine Getirilmesinde Uyulacak Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğe uygun hareket etmelidir. 9.2. Veri Sorumluları Siciline (VERBİS) Kayıt Yükümlülüğü Kanun’un 16’ncı maddesinin (2) numaralı fıkrasına göre kişisel verileri işleyen gerçek ve tüzel kişiler, veri işlemeye başlama- dan önce veri sorumluları siciline kaydolmak zorundadır. YSK’nın VERBİS’e Kayıt Yükümlülüğü: Kanun’un “İstisnalar” başlıklı 28’inci maddesinin (2) numara- lı fıkrasında, sicile kayıt yükümlülüğünün uygulanmayacağı haller düzenlenmiş olup, (c) bendinde “Kişisel veri işlemenin kanunun verdiği yetkiye dayanılarak görevli ve yetkili kamu 48 SEÇİM FAALİYETLERİNDE KİŞİSEL VERİLERİN KORUNMASI REHBERİ | 49 kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarınca, denetleme veya düzenleme görevlerinin yürü- tülmesi ile disiplin soruşturma veya kovuşturması için gerekli olması” hükmü düzenlenmiştir. Bu durumda, Anayasa ve ilgili diğer Kanunlarda açıkça verilen yetki ile seçimlerin yönetim ve denetiminden sorumlu olan YSK’nın söz konusu faaliyetleri için VERBİS’e kayıt yükümlülüğü bulunmadığı değerlendirilmektedir. Siyasi Partilerin VERBİS’e Kayıt Yükümlülüğü: 02.04.2018 tarih ve 2018/32 sayılı Kişisel Verileri Koruma Kurulu Kararında, 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’na göre kurulmuş siyasi partiler VERBİS’e kayıt yükümlülüğünden istisna tutu- lacak veri sorumluları arasında sayıldığından siyasi partilerin sicile kayıt yükümlülüğü bulunmamaktadır. 9.3. Veri Güvenliğine İlişkin Yükümlülükler Kanun’un “Veri Güvenliğine İlişkin Yükümlülükler”i düzenleyen 12’nci maddesinin (1) numaralı fıkrasında veri sorumlusunun, kişisel verilerin hukuka aykırı olarak işlenmesini önlemek, ki- şisel verilere hukuka aykırı olarak erişilmesini önlemek, kişi- sel verilerin muhafazasını sağlamak amacıyla uygun güvenlik düzeyini temin etmeye yönelik gerekli her türlü teknik ve idarî tedbirleri almak zorunda olduğu hükme bağlanmıştır. Bu kapsamda, seçim süreçlerinde kişisel veri işleyen tüm veri sorumlularının Kanun’un 12’nci maddesi kapsamında veri gü- venliğine ilişkin yükümlülüklere uygun hareket etmeleri ge- rekmektedir. 49 SEÇİM FAALİYETLERİNDE KİŞİSEL VERİLERİN KORUNMASI REHBERİ | 51 9.4. Silme, Yok Etme, Anonim Hale Getirme Yükümlülüğü Kanun’un 7’nci maddesinde, kişisel verilerin silinmesi, yok edilmesi ve anonim hale getirilmesi düzenlenmiştir. Buna göre, “(1) Bu Kanun ve ilgili diğer kanun hükümlerine uygun olarak işlenmiş olmasına rağmen, işlenmesini gerektiren sebeplerin ortadan kalkması hâlinde kişisel veriler resen veya ilgili kişinin talebi üzerine veri sorumlusu tarafından silinir, yok edilir veya anonim hâle getirilir. (2) Kişisel verilerin silinmesi, yok edil- mesi veya anonim hâle getirilmesine ilişkin diğer kanunlarda yer alan hükümler saklıdır. (3) Kişisel verilerin silinmesine, yok edilmesine veya anonim hâle getirilmesine ilişkin usul ve esas- lar yönetmelikle düzenlenir.” Öte yandan, söz konusu hükmün uygulanmasına ilişkin ikincil düzenlemeler Kişisel Verilerin Si- linmesi, Yok Edilmesi veya Anonim Hale Getirilmesi Hakkında Yönetmelik ile yapılmıştır. Seçim süreçlerinde işlenen kişisel verilerin işlenmesini gerek- tiren sebeplerin ortadan kalkması durumunda resen veya ilgili kişinin talebi üzerine ilgili veri sorumluları tarafından uygun yöntemler ile kişisel verilerin imha edilmesi gerekmektedir. Diğer taraftan, verilerin saklanması için ilgili mevzuat ile ge- tirilen düzenlemeler varsa söz konusu saklama süreleri esas alınmalı; bu yönde bir sürenin olmaması halinde kişisel veri işlemenin amacı dikkate alınarak veri sorumluları tarafından resen belirlenecek saklama süreleri sonunda veriler imha edil- melidir. 51 52 | SEÇİM FAALİYETLERİNDE KİŞİSEL VERİLERİN KORUNMASI REHBERİ 10. İLGİLİ KİŞİNİN HAKLARI İlgili kişilerin Kanun kapsamındaki hakları Kanun’un 11’inci maddesinin (1) numaralı fıkrasında düzenlenmiş olup, buna göre herkes veri sorumlusuna başvurarak kendisiyle ilgili; a) Kişisel veri işlenip işlenmediğini öğrenme, b) Kişisel verileri işlenmişse buna ilişkin bilgi talep etme, c) Kişisel verilerin işlenme amacını ve bunların amacına uygun kullanılıp kullanılmadığını öğrenme, ç) Yurt içinde veya yurt dışında kişisel verilerin aktarıldığı üçüncü kişileri bilme, d) Kişisel verilerin eksek veya yanlış işlenmiş olması halinde bunların düzeltilmesini isteme, e) 7 nci maddede öngörülen şartlar çerçevesinde kişisel veri- lerin silinmesini veya yok edilmesini isteme, f) (d) ve (e) bentleri uyarınca yapılan işlemlerin kişisel verilerin aktarıldığı üçüncü kişilere bildirilmesini isteme, g) İşlenen kişisel verilerin münhasıran otomatik sistemler va- sıtasıyla analiz edilmesi suretiyle kişinin kendisi aleyhine bir sonucun ortaya çıkmasına itiraz etme, h) Kişisel verilerin kanuna aykırı işlenmesi sebebiyle zarara uğraması halinde zararın giderilmesini talep etme 52 SEÇİM FAALİYETLERİNDE KİŞİSEL VERİLERİN KORUNMASI REHBERİ | 53 haklarına sahiptir. İlgili kişilerin söz konusu haklarını kullan- malarına ilişkin düzenlemeler Kanun’un 13 ve 14’üncü madde- sinde düzenlenmiştir. Kanun’un “Veri sorumlusuna başvuru” başlıklı 13’üncü madde- sinde, ilgili kişilerin Kanun’un uygulanmasıyla ilgili taleplerini yazılı olarak veya Kurul’un belirleyeceği diğer yöntemlerle veri sorumlusuna iletebileceği, veri sorumlusunun başvuruda yer alan talepleri, talebin niteliğine göre en kısa sürede ve en geç otuz gün içinde sonuçlandıracağı hükme bağlanmıştır. Diğer yandan, Kanun’un 14’üncü maddesinde veri sorumlusuna yapılan başvurunun reddedilmesi, verilen cevabın yetersiz bu- lunması veya süresinde başvuruya cevap verilmemesi hâllerin- de; ilgili kişinin, veri sorumlusunun cevabını öğrendiği tarihten itibaren otuz ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde Kurul’a şikâyette bulunabileceği ve 13’üncü madde uyarınca başvuru yolu tüketilmeden şikâyet yoluna başvuru- lamayacağı düzenlenmiştir. Diğer yandan, Kanun’un “İstisnalar” başlıklı 28’inci maddesinin (2) numaralı fıkrasında, sicile kayıt yükümlülüğünün uygulan- mayacağı haller düzenlenmiş olup, (c) bendinde “Kişisel veri işlemenin kanunun verdiği yetkiye dayanılarak görevli ve yet- kili kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarınca, denetleme veya düzenleme görevlerinin yürütülmesi ile disiplin soruşturma veya kovuşturması için ge- rekli olması” hükmü düzenlenmiştir. 53 54 | SEÇİM FAALİYETLERİNDE KİŞİSEL VERİLERİN KORUNMASI REHBERİ Bu durumda, YSK’nın “zararın giderilmesini talep etme hakkı hariç, ilgili kişinin haklarını düzenleyen Kanun’un 11’inci mad- desinde düzenlenen hükümlerden muaf olduğu değerlendi- rilmektedir. Siyasi partiler ve seçim süreçlerinde kişisel veri işlemeleri halinde veri sorumlusu olarak değerlendirilecek olan bağım- sız adaylar ise söz konusu faaliyetleri ile ilişkili olarak Kanun kapsamında kendilerine yapılan başvurulara Kanun’un 13 ve 14’üncü maddeleri ile ikincil düzenlemelere uygun olarak cevap vermekle yükümlüdürler. Seçim faaliyetleri özelinde ilgili mevzuat ve 6698 sayılı Ka- nun’un ilgili kişiye tanımış olduğu haklar birlikte değerlendi- rildiğinde ilgili kişilerin; • Her ne kadar YSK tarafından seçim faaliyetleri çerçevesinde işlenen kişisel veriler bakımından Kanun’un 28’inci madde- sinin (2) numaralı fıkrasında yer alan istisna kapsamında zararın giderilmesini talep etme hakkı hariç, ilgili kişinin haklarını düzenleyen Kanun’un 11’inci maddesi uygulama alanı bulmayacak olsa da, 298 sayılı Seçimlerin Temel Hü- kümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanun’un ilgili mad- delerinde düzenlenen hükümlere göre seçmen kütüğünün düzenlenmesi, güncellenmesi faaliyetleri çerçevesinde ilgili kişiler seçmen kütüklerinde yer alan bilgiler bakımından dü- zeltme ve güncelleme talep edebilmesi, • Kişisel verilerinde değişiklik olması halinde üyesi olduğu Partiye başvurarak kişisel verilerinin güncellenmesi talep edebilmesi, 54 SEÇİM FAALİYETLERİNDE KİŞİSEL VERİLERİN KORUNMASI REHBERİ | 55 • Kişisel verilerinin eksik veya yanlış işlenmiş olması halinde üyesi olduğu Partiye başvurarak kişisel verilerinin düzeltil- mesini isteyebilmesi, • Daha önce üyesi olduğu siyasi partiden kişisel verilerinin iş- lenmesini gerektiren sebeplerin ortadan kalkması nedeniyle kişisel verilerin imhasını talep edebilmesi ve bu kapsamda yapılan işlemlerin kişisel verilerin varsa aktarıldığı üçüncü kişilere bildirilmesini isteyebilmesi, • Kanun’un 11’inci maddesi kapsamındaki hakları ile ilgili olarak 13’üncü maddesi uyarınca veri sorumlusuna, “Veri Sorumlusuna Başvuru Usul ve Esasları Hakkında Tebliğ”e uygun olarak başvuruda bulunabilmesi (YSK ile ilgili olarak Kanun’un 11’inci maddesinden muafiyet hali haricinde), • Kanun’un 13’üncü maddesi uyarınca yapılmış olan başvuru- nun reddedilmesi, verilen cevabın yetersiz bulunması veya 30 gün içinde başvuruya cevap verilmemiş olması durumun- da Kanun’un 14’üncü maddesi uyarınca Kurul’a şikâyet hak- kını kullanabilmesi, • Ayrıca hakları ihlal edilen kişilerin genel hükümlere göre taz- minat hakkı saklı olup yargı yoluna başvurulabilmesi, • İlgili kişilerin 6698 sayılı Kanun kapsamında haklarını kulla- nırken “İlgili Kişinin Hak Arama Yöntemleri” rehberine göre hareket edebilmesi mümkündür. 55 56 | SEÇİM FAALİYETLERİNDE KİŞİSEL VERİLERİN KORUNMASI REHBERİ 11. ÖNERİLER VE TAVSİYELER Seçim süreçlerinde kişisel verilerin işlenmesi faaliyetleri, se- çim mevzuatının yanı sıra kişisel verilerin korunması mevzuatı da dikkate alınarak bu rehberde yer verilen değerlendirmeler çerçevesinde gerçekleştirilmeli, genel ilkelere uygunluk, geçerli bir işleme şartına dayanılması, Kanun’da veri sorumlularına getirilen yükümlülüklere uygun hareket edilmesi, ilgili kişile- rin haklarını kullanmalarına imkan sağlayacak şekilde hareket edilmesi, veri güvenliğine ilişkin teknik ve idari tedbirlerin veri sorumlularınca alınması hususlarına riayet edilmesi önem arz etmektedir. 56 Adres: Nasuh Akar Mahallesi 1407. Sokak No: 4 Çankaya/ANKARA Telefon: 0 312 216 50 00 Web: www.kvkk.gov.tr kvkkurumu