Yeni - Anayasal Bir Hak Olarak Kişisel Verilerin Korunmasını İsteme Hakkı

BİR HAK OLARAK KİŞİSEL VERİLERİN KORUNMASINI İSTEME HAKKI -- 1 of 10 -- ANAYASAL BİR HAK OLAN KİŞİSEL VERİLERİN KORUNMASINI İSTEME HAKKI KVKK Yayınları No: 94 Haziran 2025, Ankara KİŞİSEL VERİLERİ KORUMA KURUMU Adres: Nasuh Akar Mahallesi 1407. Sokak No: 4 Çankaya/ANKARA Telefon: 0 312 216 50 00 Web: www.kvkk.gov.tr -- 2 of 10 -- “Bu kitapta yer alan içeriklerin, bireysel kullanım dışında izin alınmadan kısmen ya da tamamen kopyalanması, çoğaltılması, kullanılması, yayınlanması ve dağıtılması kesinlikle yasaktır. Bu yasağa uymayanlar hakkında 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu uyarınca yasal işlem yapılacaktır. Ürünün tüm hakları saklıdır.” ©Kişisel Verileri Koruma Kurumu -- 3 of 10 -- -- 4 of 10 -- ANAYASAL BİR HAK OLARAK KİŞİSEL VERİLERİN KORUNMASINI İSTEME HAKKI Anayasa’nın ikinci kısmında kişinin temel hak ve ödevleri düzenlenmektedir. Özel hayatın gizliliği de kişinin temel haklarından biridir. Bu hak, Ana- yasa’nın 20. maddesinde güvence altına alınmıştır. Teknolojik gelişmelerin temel hak ve hürriyetlere müdahale edebilmeyi kolay hale getirmiş olması ve bu durumun hukuki bir sorun olarak kendini göstermesi bu konuda yasal düzenlemeler yap- mayı gerekli kılmıştır. 2010 yılında 5982 sayılı Kanun’la yapılan Anayasa değişikliği ile Anayasa’nın 20. maddesine bir fıkra eklenerek kişisel veriler, “özel hayatın gizliliği ve korunması hakkı” kapsamında Anayasal güvence altına alınmıştır. Söz konusu fıkrada; “Herkes, ken- -- 5 of 10 --

2010 yılında 5982 sayılı Kanun’la yapılan Anayasa değişikliği ile Anayasa’nın 20. maddesine bir fıkra eklenerek kişisel veriler, “özel hayatın gizliliği ve korunması hakkı” kapsamında Anayasal güvence altına alınmıştır. Söz konusu fıkrada; “Herkes, ken- -- 5 of 10 -- 6 | ANAYASAL BİR HAK OLARAK KİŞİSEL VERİLERİN KORUNMASINI İSTEME HAKKI disiyle ilgili kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına sahiptir. Bu hak; kişinin kendisiyle ilgili kişisel veriler hakkında bilgilendirilme, bu verile- re erişme, bunların düzeltilmesini veya silinmesini talep etme ve amaçları doğrultusunda kullanılıp kullanılmadığını öğrenmeyi de kapsar. Kişisel veri- ler, ancak kanunda öngörülen hallerde veya kişinin açık rızasıyla işlenebilir. Kişisel verilerin korunma- sına ilişkin esas ve usuller kanunla düzenlenir.” hükmüne yer verilmiştir. Bahse konu Anayasa hükmüne göre; • Herkes, kendisiyle ilgili kişisel verilerin korun- masını isteme hakkına sahiptir. Bu anlamda bireyler temel olarak, kendileri ile ilgili kişisel verilerin ilgisiz üçüncü kişilerin eline geçmemesi konusunda gerekli tedbirlerin alınmasını isteme hakkına sahiptir. • Bu hak; kişinin kendisiyle ilgili kişisel veriler hakkında bilgilendirilmeyi, bu verilere eriş- meyi, bunların düzeltilmesini veya silinmesini talep etmeyi ve amaçları doğrultusunda kulla- -- 6 of 10 --

konusunda gerekli tedbirlerin alınmasını isteme hakkına sahiptir. • Bu hak; kişinin kendisiyle ilgili kişisel veriler hakkında bilgilendirilmeyi, bu verilere eriş- meyi, bunların düzeltilmesini veya silinmesini talep etmeyi ve amaçları doğrultusunda kulla- -- 6 of 10 -- ANAYASAL BİR HAK OLARAK KİŞİSEL VERİLERİN KORUNMASINI İSTEME HAKKI | 7 nılıp kullanılmadığını öğrenmeyi de kapsar. Bu anlamda bireyler, hangi amaçla hangi kişisel verilerinin kullanıldığını öğrenme hakkına sahip olduğu gibi söz konusu kişisel verilerde herhan- gi bir yanlışlık bulunması halinde bu durumun düzeltilmesini ya da verilerinin silinmesini iste- me hakkına da sahiptir. • Kişisel veriler, ancak kanunda öngörülen haller- de veya kişinin açık rızasıyla işlenebilir. Yasal bir düzenleme bulunmaması ya da bireyin kendisi- ne ait kişisel verilerin işlenmesi yönünde açık bir irade beyanının olmaması durumunda kişisel verilerin işlenebilmesi mümkün değildir. Bu maddeye ilişkin değişiklik teklifinin gerekçesin- de; “Anayasada kişisel verilerin korunmasına yö- nelik dolaylı hükümler bulunmakla birlikte yeterli değildir. Mukayeseli hukukta ve tarafı olduğumuz uluslararası belgelerde de kişisel verilerin korun- ması önemle vurgulanmaktadır. Maddeyle, herke- sin, kendisiyle ilgili kişisel verilerin korunmasını isteme hakkı, anayasal bir hak olarak teminat al- -- 7 of 10 --

değildir. Mukayeseli hukukta ve tarafı olduğumuz uluslararası belgelerde de kişisel verilerin korun- ması önemle vurgulanmaktadır. Maddeyle, herke- sin, kendisiyle ilgili kişisel verilerin korunmasını isteme hakkı, anayasal bir hak olarak teminat al- -- 7 of 10 -- 8 | ANAYASAL BİR HAK OLARAK KİŞİSEL VERİLERİN KORUNMASINI İSTEME HAKKI tına alınmaktadır. Bu bağlamda, bireylerin kendi- lerini ilgilendiren kişisel veriler üzerinde hangi hak ve yetkilere sahip olduğu ve kişisel verilerin hangi hallerde işlenebileceği hükme bağlanırken, kişisel verilerin korunmasına ilişkin esas ve usullerin ka- nunla düzenleneceği öngörülmektedir.” açıklama- sına yer verilmiştir. Anayasa’nın 20. maddesinin 3. fıkrasında kişisel verilerin korunması öngörülmektedir. Ayrıca kişi- sel verilerin hukuka aykırı olarak işlenmesi, Ana- yasa’nın 17. maddesi ile güvence altına alınan kişi dokunulmazlığı, kişinin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkı ile Anayasa’nın 20. ve 22. maddelerinde düzenlenen özel hayatın gizliliği ve korunması ile haberleşme hürriyeti haklarının ihlali anlamına da gelmektedir. Anayasa’nın 20. maddesinin 3. fıkrasında, kişisel verilerin ancak bireyin açık rızası veya kanunda öngörülen hallerde işlenebileceği, kişisel verilerin nasıl korunacağına ilişkin esas ve usullerin kanunla düzenleneceği ifade edilmiştir. Anayasa hükmün- de, kanunla öngörülen hallerde kişisel verilerin iş- -- 8 of 10 --

verilerin ancak bireyin açık rızası veya kanunda öngörülen hallerde işlenebileceği, kişisel verilerin nasıl korunacağına ilişkin esas ve usullerin kanunla düzenleneceği ifade edilmiştir. Anayasa hükmün- de, kanunla öngörülen hallerde kişisel verilerin iş- -- 8 of 10 -- ANAYASAL BİR HAK OLARAK KİŞİSEL VERİLERİN KORUNMASINI İSTEME HAKKI | 9 lenebileceği belirtilmesine rağmen, özel sınırlama sebeplerine yer verilmediği görülmektedir. Anayasa’da öngörülen hüküm gereğince 26 Aralık 2014 tarihinde “Kişisel Verilerin Korunması Kanunu Tasarısı” TBMM Başkanlığına sunulmuştur. Bu Ta- sarı, 24 Mart 2016 tarihinde kabul edilerek kanun- laşmış ve 6698 sayılı Kanun, 7 Nisan 2016 tarihli ve 29677 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlü- ğe girmiş ve böylelikle kişisel verilerin korunması için gerekli hukuksal altyapı tamamlanmıştır. -- 9 of 10 -- 10 | ANAYASAL BİR HAK OLARAK KİŞİSEL VERİLERİN KORUNMASINI İSTEME HAKKI Adres: Nasuh Akar Mahallesi 1407. Sokak No: 4 Çankaya/ANKARA Telefon: 0 312 216 50 00 Web: www.kvkk.gov.tr kvkkurumu -- 10 of 10 --